Ontvetten of schuren: wat doe je eerst?

De volgorde is: eerst ontvetten, dan schuren, dan nog een keer stofvrij maken. Wie andersom werkt, schuurt het vet juist de ondergrond in.

Dat klinkt als een detail en het is er geen. Vet, nicotine, siliconen en handvet zijn de meest voorkomende oorzaken van verf die niet hecht, en schuurpapier verspreidt ze in plaats van ze weg te nemen.

Een schuurkras die vol vet zit, is daarna lastiger schoon te krijgen dan een glad oppervlak.

Waarom de volgorde uitmaakt

Schuren doet twee dingen tegelijk: het maakt de ondergrond ruw zodat verf zich kan hechten, en het haalt de bovenste laag weg.

Zit daar vet op, dan trekt de korrel dat vet mee in de krassen die hij maakt. Je hebt dan een ruw oppervlak waarin het vet dieper zit dan voorheen, en precies in de gaatjes waar de verf houvast moet vinden.

Ontvet je eerst, dan haal je het grootste deel weg voordat de korrel erbij kan. Wat er daarna nog ligt, is stof, en stof veeg je af.

De volgorde in de praktijk

1. Ontvetten. Werk met een middel dat bij de ondergrond en de verf past en volg het voorschrift op de verpakking.
2. Laten drogen. Een ondergrond die nog nat is van het reinigingsmiddel, is geen schone ondergrond.
3. Schuren. Kies de korrel op wat het werk vraagt; de opbouw staat in welke korrel schuurpapier voor schilderwerk.
4. Stofvrij maken. Afzuigen en daarna afnemen, niet alleen afvegen met een droge doek.
5. Zo nodig nog een keer ontvetten. Zeker op lakwerk waar handen aan komen.

Die laatste stap wordt het vaakst overgeslagen en is bij deurwerk en kozijnen juist de nuttigste: tussen het schuren en het schilderen zitten vaak uren waarin er handen aan het werk komen.

Waar vet vandaan komt

Op binnenwerk zijn dit de meest voorkomende bronnen:

• Handvet op deuren, kozijnen en traphekken, geconcentreerd rond klinken en leuningen
• Kookvet in een keuken, dat verder komt dan alleen boven het fornuis
• Nicotine en roetaanslag in ruimtes waar gerookt of gestookt is
• Resten van reinigings- en onderhoudsmiddelen met siliconen

Buiten komen daar vuil, algen en uitslag bij. Dat is geen vet, maar het zit wel tussen je verf en je ondergrond en moet er net zo goed af.

Hoe je weet of het schoon genoeg is

Een praktische controle is de waterproef op een onopvallende plek: strijk een beetje water over het oppervlak. Blijft het water in losse bolletjes staan, dan zit er nog iets op dat water afstoot. Vloeit het uit tot een gelijkmatige film, dan is het oppervlak schoner.

Dat is een indicatie en geen bewijs. Twijfel je bij belangrijk werk, dan is een proefstukje op een onopvallende plek betrouwbaarder: breng daar de verf aan volgens voorschrift en kijk hoe die zich houdt voordat je de hele deur doet.

Bij kwetsbaar of onbekend ondergrondwerk is dat sowieso de verstandigste route; zie ook welke schilderstape voor welke ondergrond voor de verwante afweging bij afplakken.

Veelgestelde vragen over ontvetten en schuren

Moet je voor elk schilderwerk ontvetten?

Niet elk oppervlak is vet, maar op plekken waar handen komen, in keukens en in ruimtes waar gerookt is, is het verstandig. Twijfel je, doe dan de waterproef: blijft water in bolletjes staan, dan hoort er ontvet te worden.

Kan ik ontvetten overslaan als ik grondig schuur?

Dat is juist het risico. Schuren verspreidt vet over het oppervlak en brengt het in de krassen waar de verf houvast moet vinden. Ontvetten vóór het schuren voorkomt dat; schuren is geen vervanging voor reinigen.

Welke korrel gebruik je na het ontvetten?

Dat hangt af van het werk, niet van het ontvetten. Voor het voorbereiden van bestaand schilderwerk wordt vaak rond P180 gewerkt en voor tussenschuren rond P220 tot P320. Op profielen en hoeken komt een schuurpad er beter bij dan een vlak vel.

Moet ik na het schuren nog een keer ontvetten?

Op werk waar handen aan komen is dat verstandig, zeker als er tijd zit tussen het schuren en het schilderen. Het kost weinig en het haalt het handvet weg dat er tijdens het voorbereiden alsnog op is gekomen.